D Vitamini Eksikliği Nedir?

D vitamini eksikliği, vücutta yeteri kadar d vitamini olmaması ya da saklanamıyor olması durumudur. D vitamini yağda çözülebilen bir vitamin olmakla birlikte, cildin güneş ışığı almasıyla ortaya çıkar. Güneş, d vitamini oluşumunda en önemli kaynaklardan biridir. D vitamini ayrıca karaciğer, yumurta, balık yağı, süt ve süt ürünleri gibi yiyeceklerde de bulunur.

D vitamini, kalsiyum emilimini sağlamak, yiyeceklerden fosfor alımı ve sağlıklı kemik gelişimi gibi bir çok etkiye sahiptir. Ayrıca D vitamini, hormonları dengelemek, iltihapları azaltmak, sinir ve bağışıklık sisteminin düzgün işlevi için etkilidir. Kemiklerin, dişlerin ve hücrelerin gelişmesi için çök önemlidir.

D Vitamini Eksikliği Nedir?

D vitamini eksikliği sanılandan daha fazla görülür. Güneş ışığı d vitamini oluşumu için ana kaynak olmasına rağmen değişen hayat tarzları kişilerin güneş ışığından faydalanma süresini azaltmaktadır. Güneş ışığından faydalanamıyor olunmasının sebepleri, kapalı ortamlarda çalışmak, güneş koruyucu kullanımı ve cilt kanserini önlemek için güneşten uzak durmak olarak sayılabilir. Dünyanın kuzeyinde yaşayan kişilerde, güneş ışınlarının kış aylarında d vitamini oluşumu için yeterince güçlü olmaması sebebiyle d vitamini eksikliği büyük bir sorundur.

Tedavi edilmeyen d vitamini eksikliği sorunları, kemiklerde çatlaklar ve bozukluklar gibi daha ciddi sorunlara neden olabilir. Bazı kanser türleri ve kalp damar hastalıklarına neden olabilir. Düzenli olarak doktor kontrolü ve doğru beslenme planları ile d vitamini eksikliğine bağlı hastalık riskini azaltabilirsiniz.

D Vitamini Nedir?

D vitamini sağlıklı bir vücudun vazgeçilmezidir. Diğer vitaminlerden farklı olarak yiyeceklerden alınması gerekmez. D vitamininin büyük bir bölümü vücut tarafından üretilir. Güneş ışığının cilde temas etmesi sonucu oluşur. Bu durum bizim için iyi bir şeydir çünkü birçok yiyecekte doğal olarak bulunmaz ya da çok az bulunur.

D vitamini içeren yiyecekler;

Balık yağı

Takviye edilmiş besinler (D vitamini eklenen margarin, bebek mamaları)

D vitamini için en iyi kaynaklar yağlı balıklar ve morino balığının karaciğeridir.

Süt ve süt ürünlerinde çok az d vitamini bulunur.

Bazı bebek mamalarında ve d vitamini takviyelerinden d vitamini alınabilir.

Yumurtanın beyazı, karaciğer ve doğal olarak yetişen bazı mantar türlerinde düşük oranlarda d vitamini bulunur.

D Vitamini Ve Güneş

Güneş ışığında bulunan ultraviole b ışınları, deride bulunan kolesterolü d vitaminine çevirir. Normal tenli bir kişinin haftada 2-3 kez yüz ve kol bölgesinden 20-30 dakika güneş ışığına maruz kalması yeterli d vitamini üretimi için yeterlidir. Daha koyu cilde sahip kişilerde ve yaşlılarda yeterli d vitamini üretimi için gereken güneş ışığına maruz kalma süresi daha uzundur.

NOT: Güneşlenmek ve güneş ışığına maruz kalmak aynı şey değildir, güneş ışığı direkt olarak cilde temas etmelidir, pencereden alınan güneş ışığı yeterli değildir.

D Vitamini Eksikliği Riski Taşıyanlar

Kesin olarak d vitamin eksikliği olup olmadığını öğrenmenin tek yolu kan testi yaptırmaktır. Fakat yinede bu konuda yol gösterecek bazı işaretler ve semptomlar bulunmaktadır. Aşığıda belirtilen risk gruplarından herhangi birinin içindeyseniz, kan testi yaptırmak için doktorunuza başvurun.

Koyu Tenli Olmak

Koyu tenli kişilerde d vitamini eksikliği görülme oranı daha fazladır. Bunu sebebi cilt rengi koyulaştıkça yeterli d vitamini üretimi için daha fazla güneş ışığına ihtiyaç duyulur. Dr. Can, ciltteki pigmentlerin doğal bir güneş koruyucu işlevi gördüğünü ve yeterli d vitamini üretimi için açık tenlilerden daha fazla güneş ışına maruz kalınması gerektiğini belirtmektedir.

Sinir Hastalıkları

Ruh halinin rahatlamasını sağlayan serotonin hormonu parlak ışıkla birlikte artışa geçer ve güneş ışınlarından daha az yaralanma ile düşüşe geçer. 2006’da bu konuda uzmanlar, 80 yaşlı hasta üzerinde d vitamininin akıl sağlığı üzerindeki etkisi üzerine bir araştırma yapmış ve düşük d vitamini seviyelerine sahip kişilerin sağlıklı seviyelerde d vitaminine sahip kişilerden 11 kat daha fazla depresyon ve benzeri hastalıklarla mücadele etmek zorunda olduğunu bulmuştur.

50 Yaş ve Üzeri Olmak

Yaşlandıkça ciltin d vitamini üretimi için güneş ışınlarına ihtiyaç duyma süresi artar ve genellikle artık eskisi kadar etkili d vitamini üreti yapamaz. Aynı zamanda yaşlandıkça, böbrekler d vitaminini, vücudun kullanabiliceği hale çevirmekte eskisi kadar etkili değildir. Yaşlandıkça d vitamini eksikliği görülmesinin diğer bir sebebi kişilerin yaşlandıkça dışarıda daha az zaman geçirmesi ve bu sebeple güneş ışınlarına daha az maruz kalınması ve de daha az d vitamini üretimi yapılmasıdır.

Aşırı Kilolu ya da Obez Olmak (ya da aşırı kaslı olmak)

D vitamini yağda çözülen hormon yapısında bir vitamindir. Yani yağ hücreleri d vitaminini içine toplayan bir gider gibidir. Fakat aşırı kilolu ya da obez kişilerde daha zayıf kişilere göre daha fazla d vitamini gereksinimi oluşur. Bu durum yüksek oranda kas kütlesine sahip kişilerde de geçerlidir.

Kemik Ağrıları

Doktorlar bir çok hastanın sürekli ağrılardan şikayetçi olduğunu belirtmektedir. Özellikle bu ağrılar bitkinlikle görülür ve çoğu durumda kronik yorgunluk sendromu olarak adlandırılır. Fakat ortaya çıkan bu göstergelerin bir çoğu klasik d vitamini eksikliğine işarettir. D vitamini eksikliği kalsiyumun, d vitamini ile iskelet sistemi sağlığı için yeterli miktarda kolojen oluşumunun önüne geçer ve yetişkinlerde osteoporoz denen kemik hastalığına neden olur.

Baş Bölgesinde Terleme

D vitamini eksikliğinin diğer bir göstergesi baş bölgesinde terleme görülmesidir. Bu sebepten doktorlar yeni doğan bebeklerde baş terlemesi olup olmadığını takip eder. Yeni doğanlarda görülen aşırı terleme, nöromuskuler irritabilite ile bağlantılı bir durum olup, d vitamini eksikliğinin erken göstergelerinden biridir.

Bağırsak Sorunları

Unutulmaması gerekir ki, d vitamininin yağda çözülen bir vitamindir. Bu sebepten, vücudun yağlardan faydalanmasını engelleyen bir sağlık sorununa sahip olmak, yağda çözülen d vitamini gibi vitaminlerin daha az kullanılmasına neden olur.

D Vitamini Eksikliği Belirtileri Nelerdir?

Bir çok kişide yorgunluk ya da genel ağrılar dışında herhangi bir belirti ya da sorun yoktur. Çünkü d vitamini belirtileri apaçık ortada değildir ve çoğu zaman bu sorun gözden kaçar. Hastalığın etkileri aşırı artış gösterip, klasik belirtiler ya da kemik sorunları ortaya çıkmadan d vitamini eksikliği fark edilemez.

Bebeklerde ve çocuklarda belirtiler;

D vitamini eksikliğine sahip bebeklerde, kramplar, solunum sorunları ve nöbet geçirme gibi belirtiler görülebilir. Bu belirtiler düşük kalsiyum seviyesine bağlı sorunlardır.

Yüksek D vitamini eksikliği görülen çocuklarda kafatası kemiğinde ve bacak kemiklerinde sorunlar görülebilir. Bacak kemiklerinde eğrilikler oluşabilir. Ayrıca kemikte ve kaslarda ağrılar ya da kaslarda güçsüzlük görülebilir. Bu duruma raşitizm denir.

Gelişim sorunu görülen çocukların boy sorunları olabileceği gibi aynı zamanda yürümekte isteksizlik görülebilir.

Diş oluşumunda oluşan gecikmeler, d vitaminine bağlı ortaya çıkan diğer bir sorundur.

Çocuklarda d vitaminine bağlı olarak aşırı duygusallık ya da asabiyet görülebilir.

D vitamini görülen çocuklar, hastalıklara karşı daha korunmasızdır. Bazı durumlarda solunum sorunları görülebilir. Solunum sorunları, güçsüz göğüs kaslarına ve yeterli gelişimi gösterememiş göğüs kafesi kemiklerine bağlı olarak ortaya çıkar.

Raşitizmin ileri safhalarında kanda kalsiyum seviyesinin düşmesi gibi sorunlar görülebilir. Bu durum kaslarda kramp oluşmasına, nöbet geçirilmesine ve solunum sorunları neden olabilir.

Bazı nadir vakalarda, düşük d vitaminine bağlı olarak kalp kaslarında sorunlar görülebilir (kardiyomiyopati).

Yetişkinlerde Belirtiler

Bazı kişilerde yorgunluk, ağrılar ve genel anlamda iyi hissetmeme durumu görülür.

D vitamini eksikliğinin ilerlemiş safhalarında osteomalazi olarak bilinen aşırı ağrı ve yorgunluk görülebilir. Kas güçsüzlükleri, merdiven çıkarken ya da sandalyeden kalkarken zorlanma şeklinde görülebileceği gibi yürürken yalpalamaya neden olabilir.

Kemiklerde, özellikle sırtta, kalça, baldır ve ayaklarda aşırı ağrılar görülebilir.

Ne Kadar D Vitamini Almalısınız?

Ne kadar d vitamine ihtiyaç duyduğunuz yaşınıza, vücut ağırlığınıza, vücut yağ oranınıza, cilt renginize ve hangi mevsimde olduğunuza ve de ne kadar hasta olduğunuza göre değişmektedir.

Genel olarak yaşlılar gençlerden daha fazla, kilolu kişiler zayıflardan daha fazla, kuzeyde yaşayanlar güneyden yaşayanlardan daha fazla, koyu tenli kişiler açık tenli kişilerden daha fazla d vitaminine ihtiyaç duyar. Bununla ilgili yapılan araştırmalar kesin olarak kullanılması gereken d vitamini miktarını belirlemek için çok fazla değişken olduğunu ortaya koymuştur. D vitamini eksikliğini gidermek için doğal çözümlere ek olarak bazı takviye ürünler de kullanılabilir. Besin takviyelerine başlamadan önce doğal olarak neler yapılacağını öğrenmeli ve kesin olarak d vitamini seviyenizi öğrenmek için kan testi yaptırmalısınız.

D Vitamini Zehirlenmesi Nedir?

Güneş ışığı ile vücutta, gerekenden fazla D vitamini oluşumu sağlamak mümkün değildir. Vücut sadece ihtiyacı olduğu miktarda d vitamini üretimi yapacaktır. Fakat takviye ürünler kullanılan bazı durumlarda, yağda çözülen vitaminler arasında olan d vitamini zehirlenmesi ya da vücutta fazla d vitamini birikmesi gibi sorunlar olabilir. Günlük 5000 IU ve üzerinde, d vitamini takviyesi kullanımında, her 3 aylık dönemde, doktor kontrolünde kan testi yaptırmak sorunların oluşmasını önlemek için etkili olacaktır.

D Vitamini ve MS Arasındaki Bağlantı

D vitamini takviyeleri ile MS hastalığı ya da MS hastalığının kötüye gitmesi önlenebilir mi?

Oxford üniversitesinde ve New Jersey Tıp Okulunda yapılan araştırmalar, vücutta yeterli miktarda d vitamini bulunması ‘multiple skleroz’ (MS) oluşumunu ve oluşum riskini azalttığını ortaya koymuştur. Ayrıca Hollanda’da bulunan Masstricht Üniversitesi’nde, MS hastaları üzerinde yapılan farklı bir araştırma, D vitamininin MS hastalığı semptomlarını azaltmada etkili olduğunu göstermiştir. Bu bulguları desteklemek için daha fazla araştırmaya gerek duyulmaktadır.

MS hastalığı olan kişilerde, bağışıklık sistemi sinir hastalarını koruyan yapıya saldırır. Araştırmalar d vitamini ile MS arasındaki bağlantıyı d vitamininin bağışıklık sistemi üzerinde olumlu etkiye sahip olmasına bağlamaktadır.

D vitamininin MS hastalığı üzerindeki olumlu etkisi güneş ışığı ve MS hastalığı riski arasında olan bağlantıyla desteklenir. Ekvatordan uzağa gidildikçe kişilerde MS hastalığı riski artmaktadır.Güneş ışığı, D vitamini oluşumunda en etkili kaynaklardan biri olduğu için güneş ışığına daha fazla maruz kalmak MS hastalığına karşı daha fazla koruma demektir. Bazı doktorlar, vücut için gerekli olandan daha fazla d vitamini almanın daha yararları olabileceğini belirtse de, günlük 4000 IU’dan fazla alınması tavsiye edilmemektedir. D vitamini eksikliği teşhisi konduğunda, 3 aylık dönemde, 50000 IU’dan fazla d vitamini alıp daha sonra normal doza dönmeniz gerekebilir.

Uzun süre yüksek miktarda d vitamini takviyesi almak d vitamini zehirlenmesine neden olabilir. Mide bulantısı, kabızlık, iştahsızlık, yorgunluk ve kilo kaybı gibi sorunlar zehirlenme belirtileri olabilir. Uzun süren d vitamini zehirlenmesi kanda bulunan kalsiyum seviyesinin artışına ve buna bağlı olarak böbreklerde taş oluşumuna neden olabilir.

D Vitamini Eksikliğine Bağlı Hastalıklar

D vitamininin, kemik ve kas gelişimine destek olmaktan, tansiyonu düşürmek gibi bir çok faydası vardır. Araştırmalar MS ve bazı kas hastalıklarında, d vitamininin iyileştirici ve ağrıları azaltıcı etkisinin olduğunu göstermektedir. Fakat d vitamini eksikliğinde, beklediğinizden daha kötü sonuçlarla karşılamanızda maalesef olası. D vitamini eksikliğinin belirtileri; artan ağrılar ve kaslarda güçsüzlük, yüksek tansiyon ve depresyon şeklinde olabilir. Ayrıca d vitamini eksikliği bazı ciddi sağlık sorunlarına neden olabilir;

Bunama: 2014 yılında önemli bir Noroloji Dergisi’nde yayınlanan çalışma yetişkinlerde d vitamini eksikliğinin, bunama riskini 2 katına çıkardığını belirtmektedir. Bunama, günlük yaşamda olumsuz sonuçlara neden olan düşünme, davranış ve hafıza zayıflama olarak bilinen bir hastalıktır. Bunama hastalığının en çok görülen çeşidi alzaymırdır ve bunama hastalıklarının %80’ini oluşturur.

Uzmanlar, d vitamini ile bunama arasında ne gibi bir bağlantı olduğunu kesin olarak bilmiyor olmakla birlikte, güneş ışığı vitamini olarak bilinen d vitamininin, beyinde bunamaya neden olan plakları ve sorunları yok ettiğini düşünmektedir. Sağlıklı beslenmek, düzenli egzersiz yapmak, arakadaşlıklar ve sosyal bağlar ile risklerin azalmasına yardımcı olmaktadır.

Prostat Kanseri: 2014 yılında klinik kanser araştırmaları üzerine saygın bir dergide yayınlanan bulgulara göre Avrupalı ve Afrikalı erkeklerde düşük d vitamini ile prostat kanseri arasında bağlantı olduğunu göstermektedir.

Prostat kanseri 66 yaş üzeri erkekler arasında en çok görülen 2. kanser türüdür.

Ereksiyon Sorunları: Cinsel sorunlar üzerine yapılan bir araştırmaya göre; vücuttaki düşük d vitamini seviyeleri ile ereksiyon sorunları arasında bağlantı vardır. Ereksiyon sorunu her 10 erkekten 1’ini etkilemekte ve diyabet, prostat kanseri, yüksek tansiyon gibi farklı hastalıklara bağlı olarak da ortaya çıkabilmektedir. Ereksiyon sorunlarını gidermek için hormon tedavisi, danışmanlık hizmetleri, sigara ve alkolün bırakılması gibi farklı yöntemler denenmektedir.

Şizofreni: Vücudunda yeterli miktarda  d vitamini olmayan kişiler, vücudunda yeterli d vitamini olan kişilere göre 2 kat daha fazla şizofreni riski taşımaktadır. Araştırmacılar bu konu ile ilgili olarak d vitamini ve şizofreni arasındaki bağlantıyı çözebilmek için 19 kişi üzerinde gözlem yapmıştır.

Şizofreni, 16 ile 30 yaşları arasında halüsinasyon, anlamsız konuşmalar, toplumdan uzaklaşma ve bir konuya, bir kişiye ya da bir konuşmaya dikkatini verememe gibi semptomlara sahiptir. Her ne kadar kesin bir çaresi olamasa bile şizofreni tedavi edilebilir.

Kalp Hastalığı: Kalp hastalıkları üzerine önde gelen bir dergide yayınlanan araştırma sonuçları,  d vitamini eksikliği ve kalp hastalığı arasında bağlantı olduğunu göstermektedir.

Hamilelikte D Vitamininin Önemi

Vücudunuz, kalsiyum ve fosforu yeterli seviyelerde tutmak ve bebeğin sağlıklı kemik ve diş gelişimi için d vitaminine ihtiyaç duyar. Hamilelik döneminde, d vitamini eksikliği büyüme sorunlarına ve iskelet yapısında oluşum bozukluklarına neden olabilir. Ayrıca bebeğin doğum kilosunda da etkilidir.

Hamilelikte d vitaminİ eksiklİğiniz var ise; bebek doğumdan sonra vitamin eksikliği gösterecektir. Bu eksiklik, kemiklerde kırılmalara ve şekil bozukluklarına, fizikse gelişim yavaşlamasına neden olabilen raşitizm hastalığına yakalanma riskini arttırır. Bu hastalığın sonuçları uzun süreli olabilir. Araştırmacılar, hamilelikte d vitamini eksikliğinin kemik değişimini etkilediğini ve vücudun savunma sistemini, doğumdan yetişkinliğe kadar etkilediğine inanmaktadır. Ayrıca hamilelikte, d vitamini eksikliği, ‘preeklampsi’ olarak bilinen ve gebeliğin ikinci yarısında gelişebilen, hipertansiyon ve proteinüri ile kendisini gösteren rahatsızlığa ve ayrıca normalden daha fazla sezeryan doğuma neden olamaktadır.

D Vitamini, son yıllarda daha fazla araştırılmaktadır. Uzmanlar, d vitaminin bir çok hastalığa etkileri üzerine araştırmalar yapmaktadır. Bu hastalıklardan bazıları, Tip 1 diyabeti, MS ve eklem romatizması gibi otoimmün hastalıklari, osteoartrit, kanser, diş eti hastalıkları ve yüksek tansiyondur.

, , , , , , , , ,

Yorum yapılmamış.

Bir cevap yazın

Sağlıkansiklopedi.com 2018

93 Paylaşımlar
Paylaş16
Tweetle
Pin77